*ਸੋਮਾਲੀਲੈਂਡ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ’ਤੇ ਵਿਰੋਧ; ਕਿਹਾ, ਇਸ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਅਮਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਵਾਜ਼ ਬਿਊਰੋ
ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ 26 ਦਸੰਬਰ 2025 ਨੂੰ ਸੋਮਾਲੀਲੈਂਡ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਮੁਲਕ ਵਜੋਂ ਆਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਇਹ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਸਲਿਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸਾ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ 21 ਮੁਸਲਿਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਾਂਝਾ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕਰ ਕੇ ਵਿਰੋਧ ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ।
ਸੋਮਾਲੀਲੈਂਡ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਹਾਰਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ 1991 ਵਿੱਚ ਸੋਮਾਲੀਆ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਤਾ ਲਈ ਜੱਦੋਜਹਿਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਨੇ ਸੋਮਾਲੀਲੈਂਡ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਬਦੀਰਹਿਮਾਨ ਮੁਹੰਮਦ ਅਬਦੁੱਲਾਹੀ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਐਲਾਨਨਾਮੇ ਉੱਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ। ਸੋਮਾਲੀਲੈਂਡ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਲ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਆਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨੂੰ ਵਧਾਏਗਾ।
ਸੋਮਾਲੀਲੈਂਡ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਥਿਤੀ
ਸੋਮਾਲੀਲੈਂਡ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬੜਾ ਰਸਮੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੋਮਾਲੀਲੈਂਡ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ 1960 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ ਸੀ; ਪਰ ਉਸੇ ਸਾਲ ਇਹ ਸੋਮਾਲੀਆ ਵਿੱਚ ਰਲ਼ ਗਿਆ ਅਤੇ 1991 ਵਿੱਚ ਸੋਮਾਲੀਆ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਯੁੱਧ ਕਾਰਨ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਸਰਕਾਰ ਹੈ; ਪੁਲਿਸ, ਆਪਣੀ ਮੁਦਰਾ (ਸ਼ਿਲਿੰਗ) ਅਤੇ ਚੋਣਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ। ਇਸ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ, ਰਿਮਟੈਂਸ (ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਭੇਜੇ ਪੈਸੇ), ਮੱਛੀਆਂ ਅਤੇ ਖਣਿਜਾਂ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। 2025 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ. ਲਗਭਗ 3 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਸੀ, ਜੋ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਹੈ। ਪਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ ਇਹ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਿਆ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਜੋ ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਲਈ ਈਰਾਨ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜ ਨੁਕਤਿਆਂ ’ਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ
ਇਸ ਮਾਮਲੇ ’ਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦਾ ਜਾਰਡਨ, ਮਿਸਰ, ਅਲਜ਼ੀਰੀਆ, ਕੋਮੋਰੋਸ, ਜ਼ੀਬੂਟੀ, ਗੈਂਬੀਆ, ਈਰਾਨ, ਈਰਾਕ, ਕੁਵੈਤ, ਲੀਬੀਆ, ਮਾਲਦੀਵ, ਨਾਈਜੀਰੀਆ, ਓਮਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਫ਼ਲਿਸਤੀਨ, ਕਤਰ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਸੋਮਾਲੀਆ, ਸੂਡਾਨ, ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਯਮਨ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਨਾਲ਼ ਹੀ ਓਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇਸਲਾਮਿਕ ਕੋਆਪਰੇਸ਼ਨ (ਓ.ਆਈ.ਸੀ.) ਨੇ ਵੀ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕਰ ਕੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ ਹੈ। ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਨੁਕਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ:
*ਸੋਮਾਲੀਆ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਦੇ ਸੋਮਾਲੀਲੈਂਡ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵੱਲੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਖਾਰਜ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਅਜਿਹਾ ਕਦਮ ਹਾਰਨ ਆਫ਼ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਪਾਵੇਗਾ। ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
*ਅਜਿਹੀ ਮਾਨਤਾ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਨੇਸ਼ਨਜ਼ ਚਾਰਟਰ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਗੰਭੀਰ ਉਲੰਘਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸੰਪ੍ਰਭੂਤਾ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਅਖੰਡਤਾ ਦੀ ਰਾਖੀ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰਵਾਦੀ ਸੋਚ ਹੈ।
*ਸੋਮਾਲੀਆ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਦੀ ਸੰਪ੍ਰਭੂਤਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸਮਰਥਨ ਅਸੀਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਸੋਮਾਲੀਆ ਦੀ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਦਮ ਦਾ ਅਸੀਂ ਖੰਡਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
*ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਵੱਖਰੀ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਯੂ.ਐੱਨ. ਚਾਰਟਰ ਦੇ ਮੂਲ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਹੈ।
ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਕਦਮਾਂ ਅਤੇ ਫ਼ਲਿਸਤੀਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਖਦੇੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਅਸੀਂ ਨਕਾਰਦੇ ਹਾਂ।
ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ ਕਿਹਾ- ਇਹ ਸੋਮਾਲੀਆ ਦੀ ਸੰਪ੍ਰਭੂਤਾ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੀਆਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਇਸ ਕਦਮ ਦਾ ਕਰੜਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਰਬ ਲੀਗ, ਖਾੜੀ ਸਹਿਯੋਗ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (ਜੀ.ਸੀ.ਸੀ.), ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਯੂਨੀਅਨ (ਏ.ਯੂ.) ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਕੋਆਪਰੇਸ਼ਨ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ (ਓ.ਆਈ.ਸੀ.) ਨੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੂੰ ਸੋਮਾਲੀਆ ਦੀ ਸੰਪ੍ਰਭੂਤਾ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਮਹਿਮੂਦ ਅਲੀ ਯੂਸੁਫ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੋਮਾਲੀਲੈਂਡ, ਸੋਮਾਲੀਆ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀ ਮਾਨਤਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਰਬ ਲੀਗ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸੈਕਟਰੀ ਅਹਿਮਦ ਅਬੂਲ ਗੈਤ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਏਕਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਉਲੰਘਣ ਕਿਹਾ, ਜਦਕਿ ਜੀ.ਸੀ.ਸੀ. ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖੇਤਰੀ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਕਦਮ ਦੱਸਿਆ। ਓ.ਆਈ.ਸੀ. ਨੇ ਬਹੁਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕਰ ਕੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੋਮਾਲੀਆ ਦੀ ਸੰਪ੍ਰਭੂਤਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ।
ਸੋਮਾਲੀਆ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੰਪ੍ਰਭੂਤਾ ਉੱਤੇ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਕੀਤਾ ਹਮਲਾ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖੇਤਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੋਮਾਲੀਆ ਨੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਤੋਂ ਮਾਨਤਾ ਤੁਰੰਤ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ ਸੋਮਾਲੀਆ ਦੀ ਖੇਤਰੀ ਅਖੰਡਤਾ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਸੋਮਾਲੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸਵਾਗਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸੜਕਾਂ `ਤੇ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ’ਤੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ। ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਪੋਸਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਸੋਮਾਲੀਲੈਂਡ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਬਾਰੇ ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਅਜੇ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਯੋਜਨਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਕਿਹਾ, “ਕੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੋਮਾਲੀਲੈਂਡ ਕੀ ਹੈ?” ਇਹ ਬਿਆਨ ਸੋਮਾਲੀਲੈਂਡ ਲਈ ਇੱਕ ਮਖੌਲ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਬਣ ਗਿਆ।
ਸੋਮਾਲੀਲੈਂਡ ਅਤੇ ਸੋਮਾਲੀਆ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁੱਖ ਵਿਵਾਦ
ਸੋਮਾਲੀਲੈਂਡ ਅਤੇ ਸੋਮਾਲੀਆ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁੱਖ ਵਿਵਾਦ ਸੋਮਾਲੀਲੈਂਡ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਵੱਖਰੇਪਣ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਸੋਮਾਲੀਲੈਂਡ (ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ) ਨੇ 1991 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਗਣਰਾਜ ਦੱਸਿਆ, ਪਰ ਸੋਮਾਲੀਆ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਟੁੱਟ ਅੰਗ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੱਖਰੇਪਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। ਸੋਮਾਲੀਆ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖੇਤਰ ਉਸ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਖੰਡਤਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਵਾਦ ਨੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਵਧਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨਾਲ ਇਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰਣਨੀਤਕ ਕਾਰਨ
ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ ਇਹ ਕਦਮ ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਹਾਰਨ ਆਫ਼ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਤੇਲ ਰਸਤਿਆਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਲਈ ਇਹ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਹਿਜ਼ਬੁੱਲ੍ਹਾ ਵਰਗੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। 2025 ਵਿੱਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਵਧਾਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਇਥੋਪੀਆ ਅਤੇ ਕੀਨੀਆ ਨਾਲ ਟਰੇਡ ਅਗਰੀਮੈਂਟ। ਸੋਮਾਲੀਲੈਂਡ ਨਾਲ ਇਹ ਮਾਨਤਾ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਗਠਜੋੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਇਹ ਫ਼ਲਸਤੀਨ ਮੁੱਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਮੁਸਲਿਮ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹੋਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ
ਅਬਰਾਹਮ ਅਕਾਰਡਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਯੂ.ਏ.ਈ. ਅਤੇ ਬਹਰੀਨ ਨੇ ਇਸ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ, ਜੋ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ ਸੋਮਾਲੀਆ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਟਰੰਪ ਦੇ ਬਿਆਨ ਨੇ ਵਿਵਾਦ ਵਧਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨਾਲ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਗਠਜੋੜ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਹੂਥੀ ਵਰਗੇ ਗਰੁੱਪਾਂ ਨਾਲ ਝੜੱਪਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਨੇ।
ਇਹ ਘਟਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਸੰਪ੍ਰਭੂਤਾ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੋਮਾਲੀਲੈਂਡ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਹੈ, ਪਰ ਸੋਮਾਲੀਆ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਦੁਨੀਆਂ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਯੂ.ਐੱਨ. ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਓ.ਆਈ.ਸੀ. ਮਜਬੂਤ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਉਣਗੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਵਧੇਗਾ, ਸਗੋਂ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਬੰਧ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣਗੇ।