ਡਾ. ਰਛਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ
ਫੋਨ: 630-303-8330
“ਜੇ ਇੱਕ ਕੌਮ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਗੁਆ ਬੈਠਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੀ ਯਾਦ, ਆਪਣਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਚਾਣ ਵੀ ਗੁਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।”
ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਵਾਜ਼’ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਅਖ਼ਬਾਰ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਚੇਤਨਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪਰਵਾਜ਼ ਭਰਦਾ ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਦਾ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਖ਼ਬਾਰ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਵਾਜ਼’ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੀਲ ਦੂਰ ਬੈਠੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਦਾ।
ਅੱਜ ਲੱਖਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਸਫ਼ਲ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿਹਨਤ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਮਾਣ ਬਣਾਇਆ ਹੈ; ਪਰ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਹਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ- ਕੀ ਸਾਡੀ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੇਗੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸੋਚੇਗੀ? ਕੀ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਪੜ੍ਹੇਗੀ? ਕੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਰਸੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਰਹੇਗੀ?
ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸਕੂਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਵਾਜ਼’ ਵਰਗਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦੀ ਜੋਤ ਜਗਦੀ ਰਹੇਗੀ।
ਇਤਿਹਾਸ ਗਵਾਹ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਮਹਾਨ ਕੌਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਮੰਨਿਆ। ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੇ ਹਿਬਰੂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਿਉਂਦਾ ਕੀਤਾ। ਆਇਰਲੈਂਡ ਆਪਣੀ ਗੇਲਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫ਼ਰਾਂਸ ਆਪਣੀ ਫ਼ਰੈਂਚ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪੰਜਾਬੀ ਕੌਮ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਕਿਉਂ ਰਹੇ?
ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਚਾਨਣ ਬਣਾਇਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨੇ ਇਸ ਚਾਨਣ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਰੂਹ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ ਦਿੱਤੇ, ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਅਰਥ ਦਿੱਤਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਉਚਾਈ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਅੱਜ ਉਸ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਘਰ-ਘਰ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੇ ਮੱਥੇ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਮ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਵਾਜ਼’ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵੀ ਆਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਉਹ ਨਿਹਾਇਤ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਭਾਅ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਸੱਚ ਦੀ ਕਮੀ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ। ਹਰ ਮਿੰਟ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੁਨੇਹੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿੰਨੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹਨ? ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਅਖ਼ਬਾਰ ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਅੰਤਰਆਤਮਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਵਾਜ਼’ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੈ।
ਪਰ ਇੱਕ ਅਖ਼ਬਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦਾ। ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਤਾਕਤ ਉਸ ਦੇ ਪਾਠਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਿਉਂਦੀ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਜੇਬਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਵਾਜ਼’ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਅਖ਼ਬਾਰ ਖਰੀਦਣਾ, ਉਸ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਲੈਣਾ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ, ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਭੇਜਣਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੇਣਾ- ਇਹ ਸਭ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੈ।
ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਅਖ਼ਬਾਰ ਬੰਦ ਉਦੋਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਜਦੋਂ ਸਿਆਹੀ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਖ਼ਬਾਰ ਉਦੋਂ ਬੰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਪਾਠਕ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਸਾਡੀ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸੁਪਨੇ ਵੀ ਦੇਖਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ, ਸੋਚਣਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗੀ, ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਹੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇਗੀ। ਭਾਸ਼ਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਸਾਡੀ ਰੂਹ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਵਾਜ਼’ ਦੇ ਹਰ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਹੈ ਕਿ:
*ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਹੀ ਇਹ ਕਮੀ ਦੂਰ ਕਰੋ।
*ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਬੱਚੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਦੇ, ਤਾਂ ਹਰ ਹਫ਼ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੇਖ ਜ਼ਰੂਰ ਪੜ੍ਹਾਓ।
*ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਲਿਖ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਕਲਮ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰੋ।
*ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਫ਼ਲ ਹੋ, ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰਤਾ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਮਜਬੂਤੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਓ।
*ਇਹ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਅਖ਼ਬਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਫੁਲਤ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ, ਇੱਕ ਵਿਰਸੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੌਮ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਹੈ।
ਆਓ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਇਹ ਵਚਨ ਲਈਏ:
*ਹਰ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਜਾਵੇਗੀ।
*ਹਰ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
*ਹਰ ਪੰਜਾਬੀ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ’ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਸੁਨੇਹਾ ਹੈ:
*ਦੌਲਤ ਵਿਰਾਸਤ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ, ਪਰ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਦੀ ਹੈ।
*ਇਮਾਰਤਾਂ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਢਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਕਲਮ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਇਤਿਹਾਸ ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ ਜਿਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
*ਜੇ ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਡੇ ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀਆਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਣ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਿਣ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ, ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਆਪਣਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਬਣਾਈਏ।
*ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਵਾਜ਼ ਦੀ ਪਰਵਾਜ਼ ਕੇਵਲ ਇਸ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ/ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ/ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਨਹੀਂ- ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਪਰਵਾਜ਼ ਹੈ। ਜਿੰਨੀ ਉੱਚੀ ਇਹ ਪਰਵਾਜ਼ ਹੋਵੇਗੀ, ਉੱਨੀ ਹੀ ਉੱਚੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕੌਮ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਹੋਵੇਗੀ।