ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਸੋਂਧ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਾਂਗਰੇਸ਼ਨਲ ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ

ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਵਾਜ਼ ਬਿਊਰੋ
ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਮ੍ਰਿਦੂ ਚੰਦਰਾ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਈਂ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਸੋਂਧ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਾਂਗਰੇਸ਼ਨਲ ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਨਿਰਮਾਣ-ਅਧੀਨ ਫਿਲਮ ‘ਸੋਂਧ ਬਨਾਮ ਕੋਕਰਨ’ ਲਈ ਫੰਡ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ। ਮ੍ਰਿਦੂ ਚੰਦਰਾ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪੈਲਾਟਾਈਨ ਆਏ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਿਓਰੀਆ ਦੀ ਬ੍ਰੈਡਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਡਰਕਸਨ ਕਾਂਗਰੇਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸਮੈਨ ਸੋਂਧ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਬਾਰੇ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ।

ਮ੍ਰਿਦੂ ਚੰਦਰਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਮੈਂ ਕੁਝ ਫੰਡ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਤੋਂ ਜਨਤਕ ਮੀਡੀਆ ਲਈ ਫੰਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਕਟੌਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਭਾਈਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸਪਾਂਸਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਪੈਲਾਟਾਈਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੇ ਸਾਰੇ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਸੋਂਧ ਸਬੰਧੀ ਫਿਲਮ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ।
ਫਿਲਮ ‘ਸੋਂਧ ਬਨਾਮ ਕੋਕਰਨ’ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਇੱਕ ਨਾਟਕੀ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਭੁਲਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਧਿਆਇ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਨਿਰਪੱਖ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਹੈ। 2,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਖਬਾਰੀ ਲੇਖਾਂ, ਨਿੱਜੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ, ਚੋਣ-ਪ੍ਰਚਾਰ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਆਡੀਓ ਤੇ ਫਿਲਮੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ (ਆਰਕਾਈਵਜ਼) `ਤੇ ਆਧਾਰਤ ਮੌਲਿਕ ਖੋਜ ਰਾਹੀਂ, ਇਹ ਫਿਲਮ ਉਸ ਚੋਣ-ਮੁਕਾਬਲੇ ਨੂੰ ਮੁੜ-ਸਿਰਜਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ, ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਾਲਾਤਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਨਾਗਰਿਕਤਾ, ਜਨਤਕ ਸੇਵਾ, ਮਸ਼ਹੂਰੀ, ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਵਰਗੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ।
ਬ੍ਰੈਡਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਿਨ-ਭਰ ਚੱਲਿਆ ਕਾਂਗਰੇਸ਼ਨਲ ਸਿੰਪੋਜ਼ੀਅਮ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੀਤੀ ਮਾਹਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਮੱਧ-ਕਾਲੀ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਣ `ਤੇ ਜਨਤਕ ਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਸੋਂਧ ਦਾ ਪੋਤਾ ਐਰਿਕ ਸੋਂਧ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। ਐਰਿਕ ਨੇ 1920 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕਾ ਆਉਣ (ਪਰਵਾਸ) ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਮ੍ਰਿਦੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਹਾਲੀਆ ਪਰਵਾਸ ਯਾਤਰਾ (ਜੋ 1972 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ) ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਸੋਂਧ ਦੇ ਪਰਵਾਸ ਤੇ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਣ ਦੌਰਾਨ ‘ਸੋਂਧ ਬਨਾਮ ਕੋਕਰਨ’ ਫਿਲਮ ਦੀ ਝਲਕ (ਜੋ ਅਜੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ) ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਗਈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਸੋਂਧ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਾਂਗਰੇਸ਼ਨਲ ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਮ੍ਰਿਦੂ ਚੰਦਰਾ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ “ਮੈਂ ‘ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਂਡੋਮੈਂਟ ਫਾਰ ਦ ਹਿਊਮੈਨਟੀਜ਼’ (ਐਨ.ਈ.ਐੱਚ.) ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਸ ਗ੍ਰਾਂਟ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ। ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ 2025 ਵਿੱਚ ਐਨ.ਈ.ਐੱਚ. ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਗ੍ਰਾਂਟ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੰਘੀ ਖਰਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਕਾਰਨ ਉਹ ਗ੍ਰਾਂਟ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਦੁਬਾਰਾ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨੀ ਪਈ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਾ ਸਹੀ ਰਹੇਗਾ। ਮੈਂ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਐਨੀਮੇਟਿਡ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਬਿਹਤਰੀਨ ਰੂਪ ਦੇਣ ਲਈ ਸਾਡੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਡੇਵਿਡ ਨਵਾਸ ਨਾਲ ਵੀ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੂਰੇ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹਾਂ ਕਿ ਫ਼ਿਲਮ ਤੇ ਸਾਡੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਹੁਣ ਕਿਸ ਪੜਾਅ `ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਹਾਰਾਂਗੇ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਾਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸਾਰੀ ਫੰਡਿੰਗ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ।”
ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਸੋਂਧ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅੱਜ ਕਿਉਂ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ
70 ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਸੋਂਧ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਤੱਕ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਨੈਚੁਰਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ, ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਯੋਗਤਾ ਬਾਰੇ ਮੌਜੂਦਾ ਬਹਿਸਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਰਥਕਤਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। 27 ਅਗਸਤ 2026 ਨੂੰ ਪੁਲਿਤਜ਼ਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਪੱਤਰਕਾਰ ਟੋਲੂਸ ਓਲੋਰੁਨਿਪਾ ਨੇ ‘ਦ ਐਟਲਾਂਟਿਕ’ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਦੋਹਰੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਜਨਤਕ ਅਹੁਦੇ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਦੇ ਹਾਲੀਆ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ `ਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲੇਖ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜਨਮੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਉਭਾਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਨਵਾਂ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਹੈ।
ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਸੋਂਧ ਨੇ 1956 ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਵਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਸਕਰਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਲ ਕੇਗਲੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ੍ਰੀ ਸੋਂਧ ਅਜੇ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਸੋਂਧ ਬੈਲਟ `ਤੇ ਰਿਹਾ, ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਜਨਵਰੀ 1957 ਵਿੱਚ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਉਹ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਵੇਗਾ।
ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਜੈਕਲਿਨ ਕੋਕਰਨ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਸੋਂਧ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜਨਮ `ਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸਦੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ `ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ। ਸ੍ਰੀ ਸੋਂਧ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਯੋਗਤਾ ਤੇ ਉਸਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਆਧਾਰ `ਤੇ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਨਿਰਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
‘ਸੋਂਧ ਬਨਾਮ ਕੋਚਰਨ’ 1956 ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪ, ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਬਣਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਸੋਂਧ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਤੰਤਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਤੇ ਬਚਾਅ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।